Taniec europejski znacznie różni się od tańca orientalnego, czy innych rodzajów tańca prymitywnego. Otóż ciężko jest wyobrazić sobie Europejczyka tańczącego w rytm bębnów. Zatem poszukując podstaw i korzeni tańca europejskiego należy przenieść się do starożytności, a następnie do innych epok. To właśnie w nich znajdziemy pierwsze zaczątki tańca i związanego z nim obszaru kulturowego.
Grecja korzeniem tańca europejskiego
Taniec w kulturze greckiej odgrywał znaczącą rolę już za czasów Homera, czy Platona, kiedy to pisali o nim w swoich eposach czy rozprawach. Odnajdziemy go również w wielu greckich mitach, gdzie stanowił wiele funkcji. To właśnie taniec był elementem treningu wojskowego Spartan. Praca nad ruchem odpowiadała za wygląd ciała, wzmacniała mięśnie i zręczność. Zatem taniec był częścią aktywności fizycznej, która była niezbędna w kształtowaniu sprawności przyszłych żołnierzy.
Jeszcze inni uważali, że taniec jest pewnego rodzaju medium, za pomocą którego można wyrazić swoje myśli, uczucia i przede wszystkim przeżycia duchowe. Człowiek tańczył, aby wyrazić swój strach, radość, lęk, czy złość.
Taniec towarzyszył mieszkańcom w ważnych wydarzeniach i w kontaktach międzyludzkich. W ówczesnych czasach był formą grupowych rytuałów i obrzędów religijnych. Społeczność zbierała się często w grupie, wspólnie tańcząc i odprawiając obrzędy. Podczas tańców prosili bogów o bujne plony lub deszcze w rytm bębnów i śpiewów.
Taniec w średniowieczu i epoce odrodzenia…
Taniec pierwotny był przede wszystkim naturalny, a ruchy nieskrępowane. Z czasem jednak, wraz z osiedlaniem się ludzi na innych ziemiach w czasach średniowiecza – taniec przybrał inną formę. Niekiedy usuwano go całkowicie ze społeczeństwa, gdyż uważano, że ruchy taneczne były przejawem agresji i zła panującego w człowieku.
Dopiero w epoce odrodzenia, czyli w wieku XV-XVI odwrócono się od poglądów średniowiecza i przywrócono taniec „do życia”. Wówczas ukształtowały się nowe poglądy na piękno tańca – jako dzieło sztuki. Z czasem doszło do zwiększenia poziomu techniki tańca i wzrostu zainteresowania teorią tańca.
Najstarszym polskim rękopiśmiennym zabytkiem związanym z tańcem jest Tabulatura Organowa Jana z Lublina, czyli mnicha klasztornego. Zabytek pochodzi z 1540 roku i zawiera 36 tańców, w tym 27 oryginalnych polskich.
Taniec w czasach baroku
Od wieku XVII do połowy XVIII, czyli w czasach baroku narodziło się mnóstwo teorii dotyczących wartości, jakie przynosił taniec. Dowodem na to są dzieła stworzone przez John’a Lock’a, który piękno tańca widział nie tylko w ruchach ciała i w zewnętrznej jego formie, ale w tym, że taniec dodaje pewności siebie i pobudza myślenie.
Następnie po objęciu władzy w Europie przez Kościół zakazano tańczyć wiernym z obawy, że przedstawiane ruchy taneczne spowodują u ludzi utratę świadomości. A według Kościoła do tego typu zdarzeń odwoływały się czarownice i ludzie do nich podobni.
Sytuacja tańca w epoce oświecenia
W drugiej połowie XVIII wieku, czyli w okresie oświecenia tancerz i choreograf – francuz Jean Georges Noverre dokonał reformacji tańca. Wówczas stworzył widowisko taneczne, zwane „baletem z akcją”. Sformułował role tańca na scenie, a skomplikowane kroki taneczne zastąpił krokami pełnymi gracji i wdzięku.
Ponadto podniósł poziom muzyki tanecznej stworzonej dla baletu i zrekonstruował kostiumy. Według jego koncepcji taniec powinien naśladować piękno natury, które u osoby obserwującej powinno wywołać mnóstwo emocji i wzruszenie.
Następnie zapoczątkowano kultywowanie tańca jako część jednostki dydaktyczno-pedagogicznej w procesie kształcenia osób młodych. W projekcie zapoczątkowanego przez Adama Czartoryskiego na zajęciach wychowania fizycznego wpleciono tańce, których zadaniem było udoskonalenie zwinności w ćwiczeniach fizycznych i podtrzymanie kultury ludowej narodu polskiego.
Taniec w epoce romantyzmu i pozytywizmu
Do połowy XIX wieku, czyli w czasach romantyzmu dokonano zmian w estetyce baletowej. W tych latach panowały poglądy, że sztuka musi być ucieczką w czarowną krainę fantazji. Tematyka do widowisk tanecznych czerpana była z literatury romantycznej, w której często uciekano do świata fantazji, iluzji i bajki. Przywiązywano dużą uwagę na oprawę sceniczną. Taniec miał być wyrazem poetyckiego piękna.
Na scenie obecne były rusałki, nimfy, a także duchy i upiory. Taniec odzwierciedlał baśniową tematykę ludową, przedstawiono w nim elementy złudzeń, czy nieziemskie ideały. To kobieta ukazywała piękno tańca wznosząc się na palcach, dając tym samym wrażenie lekkości i nieziemskości.
W II połowie XIX wieku nastał zmierzch widowiska baletowego. Uważano, że balet jest formą rozrywki i na jego miejsce wpleciono nową sztukę taneczną, której głównym celem było zademonstrowanie popisów tancerza. Zaniechano wcześniejsze techniki taneczne, wprowadzając taniec jako tylko i wyłącznie forma rozrywki dla widzów. Pojawił się więc rodzaj tańca, zwany estradowym, który zdobył powszechność w następnych latach w widowiskach takich jak kabaret, musicale, czy operetki.
Taniec na początku XX wieku
Na początku XX wieku wprowadzono istotne zmiany w kulturze tanecznej. Wówczas głównym celem było odrodzenie tańca klasycznego i znalezienie nowych form ruchu. Reformatorem sztuki baletowej stał się Michaił Fokin, który uważał, że taniec powinien związany być z prostotą i przede wszystkim z naturalnością. W następstwie przedstawiono taniec w postaci wyrazistych, mocnych ruchów całego ciała w rytm wdzięcznej muzyki.
W tamtych latach ciągle odczuwano niedosyt taneczny, dlatego regularnie wprowadzono nowe formy tańca. Jednym z nich był tzw. taniec wyrazisty, którego zadaniem było ukazanie ruchów tanecznych, tak, aby wydobyć z ciała maksimum.
